Leven in de rijstschuur van Suriname

In Nieuw- Nickerie, het hart van de stad, word ik hartelijk ontvangen door ondernemer Mones Nasar Ali (43). Volgens hem zijn Nickerianen anders dan stedelingen (inwoners van Paramaribo..red). “Het sociale contact en de onderlinge hulpvaardigheid zijn typisch voor de Nickeriaan. Hier weet je wat in je achtertuin speelt. Vreemdelingen zoals jij vallen meteen op en met de plaatselijke autoriteiten wordt goed samengewerkt.” De sterke sociale controle kan ook een nadeel zijn, zegt hij.

“Je hebt bijna geen privacy, maar dat neem ik voor lief.” Masala doks en kerrie kwie kwie zijn specialiteiten in de Nickeriaanse keuken. “Je kunt niet bij iemand langs komen en geen masala doks voorgeschoteld krijgen.”Een paar scheppen rijst zullen uiteraard niet ontbreken.

Opkomst rijstbouw

Zestig procent van de ruim 40.000 Nickerianen bestaat uit Hindoestanen, gevolgd door Javanen, Creolen, Inheemsen, Chinezen, Marrons en vreemdelingen. De geschiedenis van de rijstbouw voert terug naar de slaventijd, maar na de contractperiode zijn steeds meer Hindoestanen en Javanen zich op de rijstteelt gaan toeleggen. De opkomst van de rijstbouw is te danken aan diverse factoren zoals de vruchtbare grond, de infrastructuur die in de negentiende eeuw is opgebouwd, de goede marktcondities en de sterke stimulans vanuit de overheid.

Heden ten dage wordt de rijstteelt vrijwel alleen door Hindoestanen gedomineerd. Hun dominantie is mede te verklaren doordat slechts weinig Creoolse boeren na de cacaocrisis –krullotenziekte – overstapten op rijst. “Velen verkochten hun grond of weigerden om in de polders te werken. Anderen zijn in de stad komen wonen”, aldus Ignacio Tjen- A- Tak, hoofd Burger Informatie Centrum Nickerie.

Tweede stad

Rijst is dus de kurk waarop de Nickeriaanse economie drijft. Dit jaar is er maar liefst 29.000 hectare ingezaaid, een stijgende trend ten opzichte van eerdere jaren. Nickerie is haar plek als de ‘tweede stad van Suriname’ steeds meer gaan opeisen. “Negentig procent van de faciliteiten die je in Paramaribo kunt vinden zijn nu hier. Dit zie je in geen enkel ander district van Suriname”, legt Tjen- A- Tak uit. Hij verwijst naar de scholen, ziekenhuizen, bankgebouwen en dependances van ministeries. “Vroeger moest men naar Paramaribo om een opleiding op Hbo-niveau te volgen.” Hoewel het volgens Tjen- A- Tak goed gaat met de stad moet die financieel zelfstandiger worden. “Het district is momenteel voor het grootste deel van haar inkomsten afhankelijk van de centrale overheid.” Sinds 2006 is een decentralisatieproces ingezet. “De verdiencapaciteit moet groter worden.” De overheid en bedrijven als de Energiebedrijven Suriname (EBS) en het telecommunicatiebedrijf Telesur zijn belangrijk voor de werkgelegenheid. Tjen- A- Tak: “Eigenlijk kun je in Nickerie niet echt spreken van armoede, tenzij je seizoensgebonden werk doet.”

Tjen- A- Tak hoopt van harte dat de proefboringen die Staatsolie sinds april uitvoert tot commerciële activiteiten zullen leiden. Oliewinning zou een sterke economische ontwikkeling voor Nickerie betekenen. Vooral de werkgelegenheid zou positief worden beïnvloed. Toch is niet iedereen onverdeeld enthousiast. Juist de rijstboeren klagen steen en been. Het proefgebied loopt dwars door hun rijstvelden. De vrees dat rijst door aardolieolie van haar troon zal worden gestoten sluimert al enige tijd. Maar volgens Rashied Doekhie (Nationale Democratische Partij) is die vrees ongegrond. Hij verklaarde niet zo lang geleden dat ‘indien in Nickerie ooit aardolie zal worden gewonnen, dat als een aanvulling zal moeten komen op onze bestaande middelen van bestaan. Niet als vervanging’.

‘Nickerie Tweedaagse’

Vertier voor de inwoners van Nickerie is er weinig. Volgens Nasar Ali zijn er twee vreugdevolle momenten waar reikhalzend naar wordt uitgekeken: de jaarlijkse ‘Nickerie Tweedaagse’ en de paasviering. “Als het aan mij ligt is het elke dag wandelmars. Het zorgt voor heel veel beweging en is goed voor ondernemers.” Op 27 en 28 augustus is het dan weer zover. Zestien groepen bestaande uit 600 junioren en senioren, 22 individuele lopers en 5 lange afstand lopers doen mee. Tijdens hun loop door het centrum van Nickerie is: ‘Sporten en bewegen is meten en weten’ de boodschap. Volgens organisator Percy Oliveira bewegen Nickerianen nog altijd te weinig. “De hoogste cijfers van diabetes melutis komen voor onder de Hindoestanen, de groep die het meest in Nickerie is te vinden”, aldus Oliveira.

De meeste deelnemers geven aan mee te doen omdat ze het simpelweg ‘leuk’ vinden. Zoals Jolanda die voor de derde keer meeloopt. Zij vindt het belangrijk om fit te blijven. “Maar eerlijkheidshalve doe ik de rest van het jaar niet aan sport.” “Zitten, zitten maakt je rond, lopen, lopen is gezond”, proclameren de 20 leden van ’s Lands Hospitaal uit Paramaribo. Zij worden gevolgd door de 10 kleurrijk geklede kinderen en volwassenen van ‘Sranang Bromki’ (Surinaamse bloem). Groepleidster Residan zegt al 9 jaar mee te doen. De kostuums, bestaande uit Afrikaanse hoofddoeken en koto’s, een Surinaamse klederdracht, zijn zelf ontworpen en gemaakt. Het thema maakt haar niet zoveel uit. “Wij doen mee voor de gezelligheid.”

Corantijnbrug

Bij de grensplaats Zuiddrain maak ik de oversteek van 30 minuten over de Corantijnrivier naar buurland Guyana. De veerboot ‘Canawaima’ ga ik niet af, omdat een visum voor een bezoek aan het buurland ontbreekt. Ondanks een defect rechterkompas weet kapitein Henry Jupiter de boot veilig aan te meren. Terug op Zuiddrain vertelt assistent- manager Denny Snip dat er dagelijks zo’n 200 tot 400 mensen gebruikmaken van de veerdienst. Gemengde gevoelens heeft hij over het voornemen van president Bouterse om een brug naar Guyana te bouwen. Aan de ene kant zou dit een goede oplossing zijn voor het grensconflict tussen de landen. Ook zou het de onderlinge handel bevorderen. Maar Guyana wil niet met geld ‘over de brug’ komen. Snip vindt dit niet gek, aangezien de Corantijn onderdeel is van Surinaams grondgebied. Een brug zou wel betekenen dat de veerdienst en daarmee Snips baan zou moeten verdwijnen.

Vrijheid

Leven in de rijstschuur van Suriname betekent vooral vrijheid, concludeert Nasar Ali. Hij vertrok naar eigen zeggen in 1994 naar Nederland, maar kwam in 1998 terug. “Ik heb zelfs mijn Nederlandse nationaliteit opgegeven voor een leven in Nickerie. In Nederland heb je sociale voorwaarden en zit je tijdens de winter in je eigen huis gevangen. Hier kun je elk moment eruit. Bovendien moet je in Nederland keihard werken om op vakantie te gaan. Hier hoef je maar over te steken”, aldus de ondernemer. De toekomst ziet er volgens hem glansrijk uit. “Als de huidige ontwikkelingen zicht voortzetten kan het alleen maar beter worden in Nickerie.”

http://www.wereldjournalisten.nl/artikel/2011/09/12/leven_in_de_rijstschuur_van_suriname/